Məktəbdə dünyəvilik, milli dəyərlər və şagird hüquqları arasında tarazlıq qorunmalıdır

olke

15:04 14.10.2026 73

Təhsil müəssisələrinin əsas vəzifəsi yalnız şagirdlərə bilik verməklə məhdudlaşmır. Məktəb həm də uşaqların şəxsiyyət kimi formalaşdığı, cəmiyyətə münasibətinin, düşüncə tərzinin və vətəndaşlıq məsuliyyətinin inkişaf etdiyi mühüm ictimai mühitdir. Bu baxımdan, məktəblərdə dünyəvilik prinsipinin qorunması, vahid geyim qaydalarına əməl olunması və milli-mənəvi dəyərlərin aşılanması qarşılıqlı əlaqədə nəzərdən keçirilməlidir.

Müasir təhsil sistemində dünyəvilik anlayışı bəzən yanlış yozulur. Halbuki dünyəvi təhsil hər hansı dini inancın inkarı deyil. Bu prinsip tədris prosesinin elmi əsaslarla qurulmasını, məktəbdə müxtəlif dünyagörüşlərinə malik şagirdlərə bərabər münasibət göstərilməsini və təhsil mühitinin dini və ya siyasi təsirlərin vasitəsinə çevrilməməsini nəzərdə tutur.

Məktəb şagirdlərə hazır düşüncə qəlibləri təqdim etmək əvəzinə, onlarda sərbəst fikir yürütmək, faktları təhlil etmək, fərqli mövqeləri anlamaq və əsaslandırılmış qərarlar vermək bacarıqları formalaşdırmalıdır. Bu yanaşma həm təhsilin keyfiyyətinə, həm də cəmiyyətdə qarşılıqlı anlaşma mədəniyyətinin inkişafına xidmət edir.

Vahid məktəbli formasının tətbiqi də ümumi təhsil mühitinin təşkili baxımından əhəmiyyət daşıyır. Müəyyən edilmiş geyim qaydaları məktəbdə nizam-intizamın təmin olunmasına, şagirdlər arasında sosial fərqlərin zahiri görünüş vasitəsilə qabardılmamasına və təhsil prosesinə vahid yanaşmanın formalaşmasına kömək edə bilər. Lakin bu qaydaların tətbiqi zamanı uşaqların hüquqları, ləyaqəti və fərdi xüsusiyyətləri də diqqətdə saxlanılmalıdır.

Xüsusilə dini simvollar və baş örtüyü ilə bağlı məsələlərdə hüquqi normaların dəqiq izahı, məktəb rəhbərliyinin obyektiv mövqeyi və valideynlərlə sağlam ünsiyyət vacibdir. Belə məsələlər emosional mübahisələrə deyil, qüvvədə olan qanunvericiliyə, təhsilin məqsədlərinə və uşaqların mənafeyinə əsaslanaraq həll edilməlidir.

Azərbaycanın milli-mənəvi dəyərləri ilə dünyəvi təhsil arasında ziddiyyət axtarmaq da düzgün yanaşma deyil. Böyüklərə hörmət, ailəyə bağlılıq, mərhəmət, dürüstlük, vətənə sevgi və insan ləyaqətinə ehtiram kimi dəyərlər sağlam təhsil mühitinin formalaşmasına mühüm töhfə verir. Bu dəyərlərin şagirdlərə aşılanması isə məcburiyyət və təzyiq yolu ilə deyil, nümunə, maarifləndirmə və gündəlik davranış mədəniyyəti vasitəsilə daha səmərəli nəticə verir.

Digər tərəfdən, məktəbin ideoloji təhlükəsizliyi yalnız geyim qaydalarına riayət olunması ilə ölçülə bilməz. Şagirdlərin dini və siyasi manipulyasiyalardan, ayrı-seçkilikdən, zorakılıqdan, nifrət çağırışlarından və zərərli təsirlərdən qorunması da bu anlayışın mühüm tərkib hissəsidir. Bunun üçün müəllimlərin peşəkarlığı, məktəb rəhbərliyinin məsuliyyəti, valideynlərin iştirakı və təhsil müəssisələrində sağlam psixoloji mühitin yaradılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Unutmaq olmaz ki, məktəb cəmiyyətin müxtəlifliyini qarşıdurmaya deyil, qarşılıqlı hörmətə çevirən məkan olmalıdır. Şagirdlər burada yalnız qaydalara əməl etməyi deyil, həm də öz hüquq və vəzifələrini dərk etməyi, başqalarının seçimlərinə hörmətlə yanaşmağı və ictimai məsuliyyət daşımağı öyrənməlidirlər.

Nəticə etibarilə, dünyəvi təhsilin qorunması, milli-mənəvi dəyərlərin yaşadılması və şagird hüquqlarına hörmət vahid məqsədə — bilikli, düşüncəli, mənəvi cəhətdən yetkin və məsuliyyətli nəslin yetişdirilməsinə xidmət edir. Bu prinsiplər arasında düzgün tarazlığın yaradılması isə həm təhsil müəssisələrinin, həm ailələrin, həm də bütövlükdə cəmiyyətin ortaq məsuliyyətidir.

Adilə Bağırova,
Naftalan şəhəri Səməd Vurğun adına 2 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbinin direktoru.

Azerinform.az

Oxşar xəbərlər

XƏBƏR LENTİ

15:04

Məktəbdə dünyəvilik, milli dəyərlər və şagird hüquqları arasında tarazlıq qorunmalıdır