
Bəhruz Babakişiyev haqqında bədii-publisistik oçerk
Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində insan taleləri bir-birinə bənzəsə də, bəzi adamların həyatı yaşadıqları mühitdən daha böyük olur. Onlar təkcə öz ailəsinin, öz qazancının, öz kiçik dünyasının adamı kimi yaşamırlar. Belə insanlar ətrafında görünməz bir təsir dairəsi yaradır, kiminsə çətin günündə əlindən tutur, kiminsə ümidsizliyinə işıq gətirir, kiminsə qapısını bağlanmağa qoymurlar. Sumqayıtda sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan, “Avropa qapıları” istehsalı sahəsində çalışan Bəhruz Babakişiyev də məhz belə adamlardandır.
Onun haqqında danışanda ilk növbədə bir sahibkardan yox, insanlıq hissini qazancdan üstün tutan bir adamdan danışmalı olursan. Çünki bəzi adamlar gördükləri işlə yox, toxunduqları talelərlə yadda qalırlar.
Bəhruz Babakişiyevin kökü Azərbaycanın qədim və xarakterli bölgələrindən biri olan Qazax torpağına bağlıdır. Qazax insanı həmişə mərdliyi, sözübütövlüyü, torpağa və insanlığa bağlılığı ilə seçilib. Bu torpağın adamları çətinlik qarşısında sınmayan, əyilməyən, zəhməti həyatın əsas qanunu sayan insanlardır. Bəhruz müəllimin xarakterində də həmin bölgənin sərtliyi ilə yanaşı qəribə bir ürək yumşaqlığı hiss olunur.
Həyat onu rahat yollarla gətirməyib. Kiçik sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq, xüsusilə istehsal sahəsində ayaqda qalmaq hər adamın bacardığı iş deyil. Bunun üçün həm risk, həm səbir, həm də insanlarla işləməyi bacaran bir xarakter lazımdır. O isə bu yolu böyük imkanlarla yox, zəhmətlə seçib.
Sumqayıt sənaye şəhəridir. Bu şəhərin havasında metalın, zəhmətin, ustalığın iyi var. Burada yaşamaq da, işləmək də asan deyil. Xüsusilə kiçik sahibkar üçün hər gün yeni bir mübarizə deməkdir. Sifariş, xammal, işçi, bazar, qiymət, rəqabət – bütün bunların içində ayaqda qalmaq üçün insanın daxilində güclü iradə olmalıdır.
Bəhruz Babakişiyev “Avropa qapıları” istehsalı ilə məşğul olsa da, onun həyat fəlsəfəsi yalnız dəmir, taxta və istehsal üzərində qurulmayıb. O, qapını sadəcə bir məhsul kimi yox, evin simvolu kimi anlayır. İnsan evinə girəndə ilk baxdığı şey qapıdır. Qapı bir evin səssiz üzüdür. Elə buna görə də işinə məsuliyyətlə yanaşır.
Onunla çalışan ustalar deyirlər ki, Bəhruz müəllim heç vaxt işə yalnız qazanc gözü ilə baxmayıb. O, hər işin arxasında insan taleyi görməyə çalışıb. Çünki bir qapı bəzən illərlə zəhmət çəkmiş ailənin yeni evinə vurulur. Bir qapı bəzən övlad böyüdən ananın ocağına açılır. Bir qapı bəzən şəhid ailəsinin susqun evinə qoyulur.
Bəhruz Babakişiyevin ən çox diqqət çəkən tərəflərindən biri də şəhid ailələrinə və aztəminatlı insanlara göstərdiyi dəstəkdir. O, bunu reklam üçün etməyən adamlardandır. Elə insanlar var ki, xeyirxahlıq edəndə onun səsini öz xeyirxahlığından daha çox çıxarırlar. Amma Bəhruz müəllim yardım etdiyi ailələrin şəklini paylaşan, etdiyi yaxşılığı nümayiş etdirən adamlardan deyil.
Şəhid ailələrinin ağrısını anlamaq hər adamın bacardığı iş deyil. Çünki o evlərdə təkcə bir insan yox, bütöv bir həyat yarımçıq qalır. Həmin evlərdə qapılar başqa cür açılıb bağlanır. Orada sükutun da səsi olur. Bəhruz müəllim isə imkan daxilində o ailələrin yanında olmağa çalışır. Bir dəfə yaxın çevrəsindən biri danışırdı ki, şəhid ailələrindən birinin evində təmir işi yarımçıq qalmışdı. Maddi imkan olmadığı üçün evin bəzi hissələri tamamlanmırdı. Bəhruz müəllim həmin ailənin qapı və digər ehtiyaclarını özü həll etmişdi. Amma bunu heç kim bilməsin deyə xüsusi tapşırıq vermişdi. Sonradan təsadüfən məlum olmuşdu.
Bu cür davranış insanın daxilindən gəlməlidir. Çünki xeyirxahlığın ən uca forması səssiz edilən yaxşılıqdır. Aztəminatlı ailələrə də münasibəti fərqlidir. Bəzən elə insanlar olur ki, öz dərdini dilə gətirməyə utanır. Onlar kömək istəmirlər, amma ehtiyac içində yaşayırlar. Belə adamlara yardım etmək üçün yalnız imkan yox, diqqət də lazımdır. Bəhruz müəllimin ətrafındakılar deyirlər ki, o, insanın baxışından çox şeyi anlayır.
Kiçik sahibkar olmaq böyük holdinq rəhbəri olmaqdan daha çətindir. Çünki kiçik sahibkar hər şeyi özü düşünür, özü hesablayır, özü risk edir. Böyük şirkətlərin geniş imkanları, böyük ehtiyatları olur. Amma kiçik sahibkarın arxasında yalnız zəhməti dayanır.
Azərbaycanda istehsal sahəsində fəaliyyət göstərmək xüsusilə böyük səbir tələb edir. Bəzən bazar dəyişir, bəzən sifariş azalır, bəzən qiymətlər artır. Amma bütün bunlara baxmayaraq ayaqda qalmaq insanın xarakterindən xəbər verir. Bəhruz Babakişiyev üçün sahibkarlıq yalnız qazanc mənbəyi deyil. O, işi bir məsuliyyət kimi qəbul edir. Çünki onun yanında çalışan insanların ailəsi də həmin işdən dolanır. Bu məsuliyyəti hiss etmək isə hər sahibkarda olmur.
Onun emalatxanasında işləyən adamlardan biri deyirdi: “Bəhruz müəllim əsəbi adam deyil. İşdə tələbkardır, amma heç vaxt insanı sındıran münasibət göstərmir. Çətin vaxtlarda işçilərin yanında dayanmağa çalışır.” Əslində insanın xarakteri ən çox özündən zəif vəziyyətdə olan adamlara münasibətində görünür. Güclünün yanında güclü görünmək asandır. Amma zəifin əlindən tutmaq böyük ürək istəyir.
Bəhruz müəllimin həyat yolu göstərir ki, zəhmət insanı təkcə maddi baxımdan yox, mənəvi baxımdan da böyüdür. O, sadə həyat yaşayan adamlardandır. Söhbətində də, davranışında da səmimilik hiss olunur. Belə adamlar adətən çox danışmırlar. Çünki həyatın ağırlığını görən insanlar sözün qiymətini yaxşı bilirlər. Onlar özlərini reklam etməyə yox, iş görməyə üstünlük verirlər.
Sumqayıt kimi sənaye şəhərində kiçik istehsal müəssisəsi qurmaq həm iqtisadi, həm də mənəvi cəhətdən çətin işdir. Bu şəhərin ritmi sərtdir. Burada zəhmət çəkmədən yaşamaq mümkün deyil. Elə buna görə də zəhmət adamı olan insanlar Sumqayıtda həmişə hörmət qazanıblar. Bəhruz Babakişiyev də həmin adamlardandır. O, öz işi ilə həm ailəsini dolandırır, həm də başqalarının həyatına fayda verməyə çalışır.
Müasir dövrdə insanlar çox vaxt uğuru yalnız maddi imkanlarla ölçürlər. Bahalı maşın, böyük ev, yüksək gəlir – bütün bunlar uğurun əsas göstəricisi sayılır. Amma insanın həqiqi dəyəri onun qazandığı pulla yox, toxunduğu ürəklərlə ölçülür. Bir şəhid anasının duasını almaq bəzən böyük sərvətlərdən daha qiymətli olur.
İnsan həyatda müxtəlif yollar seçə bilər. Kimsə yalnız özü üçün yaşayır, kimsə isə yaşadığı cəmiyyətin ağrısını da öz içində daşıyır. Bəhruz müəllim ikinci adamlardandır. Onun gördüyü işlərin miqyası bəlkə böyük görünməyə bilər. Amma bəzən bir insanın bir ailəyə etdiyi yaxşılıq həmin ailənin bütün həyatını dəyişir. Bəzən bir qapının açılması bir evə ümid gətirir. Maraqlıdır ki, Bəhruz müəllimin xarakterində həm sərtlik, həm də həssaslıq yanaşı yaşayır. İşdə tələbkar olsa da, insan münasibətlərində mərhəmətli davranmağa çalışır. Bu balans isə hər adamda olmur.
Onun haqqında danışanlar xüsusilə bir xüsusiyyəti vurğulayırlar: etibarlılıq. Müasir dövrdə etibar ən çətin tapılan keyfiyyətlərdən biridir. İnsanlar çox vaxt söz verirlər, amma yerinə yetirmirlər. Bəhruz müəllim isə verdiyi sözə məsuliyyətlə yanaşan adamlardandır. Qazax torpağından çıxan bir insanın Sumqayıtda zəhmətlə öz yolunu qurması özü ayrıca həyat hekayəsidir. Bu hekayənin içində həm çətinlik, həm mübarizə, həm də insanlıq var.
Bəzi adamlar var ki, yaşadıqları cəmiyyətin görünməyən dayaqlarına çevrilirlər. Onlar böyük tribunalar qarşısında çıxış etmirlər, televiziya ekranlarında görünmürlər, amma insanların yaddaşında yaxşı adam kimi qalırlar. Əslində insan üçün ən böyük ad da budur.
Bu gün cəmiyyətin ən böyük problemlərindən biri mənəvi yorğunluqdur. İnsanlar bir-birinə qarşı əvvəlki qədər həssas davranmırlar. Maddi çətinliklər, həyatın sürəti, gündəlik qayğılar insanları bir qədər sərtləşdirib. Belə bir zamanda başqasının dərdini hiss edə bilmək çox qiymətli keyfiyyətdir.
Bəhruz Babakişiyev kimi insanlar məhz buna görə fərqlənirlər. Onlar yalnız öz həyatını yaşamırlar. Başqasının ağrısını da görməyə çalışırlar. Şəhid ailələrinə göstərilən diqqət isə təkcə maddi yardım məsələsi deyil. Bu, həm də mənəvi borcdur. Çünki həmin ailələr Azərbaycanın ən ağır yükünü daşıyıblar. O evlərdə böyüyən uşaqların, anaların, ataların yanında olmaq hər bir insanın vicdan məsələsidir. Bəhruz müəllim bunu anlayan insanlardandır.
Bəzən bir insan haqqında uzun-uzadı danışmağa ehtiyac olmur. Onun etdiyi yaxşılıqlar özü danışır. İnsan yaddaşında pul yox, münasibət qalır. Kimin nə qədər qazandığı bir gün unudulur, amma kimin çətin gündə yanında olduğu unudulmur. Həyatın ən çətin anlarında insanlara dayaq olmaq böyük mənəvi güc tələb edir. Çünki yaxşılıq etmək üçün yalnız imkan kifayət etmir. Bunun üçün ürək lazımdır.
Bəhruz Babakişiyevin həyat yolu göstərir ki, insan zəhmətlə qazandıqca qazancın qiymətini daha yaxşı bilir. Zəhmətlə qazanılan pulun içində alın təri olur. Belə adamlar adətən başqasının əziyyətini də daha yaxşı anlayırlar. Onun həyat fəlsəfəsini bir neçə sözlə ifadə etmək mümkün olsaydı, yəqin ki, ən uyğun söz “halallıq” olardı. Halallıq təkcə qazancın halal olması deyil. Halallıq həm də münasibətdə, davranışda, niyyətdə özünü göstərir. İnsan başqasına zərər vermədən yaşamağı bacarmalıdır. Bu gün Sumqayıtda onun emalatxanasından çıxan hər qapının arxasında təkcə ustalıq yox, zəhmət həyatı dayanır. O qapılar bəzən yeni ailələrin evinə açılır, bəzən uzun illər zəhmət çəkmiş insanların rahatlığına xidmət edir. Əslində insanın özü də bir qapıdır. Kiminsə üzünə açılır, kiminsə üzünə bağlanır. Bəhruz müəllim isə daha çox insanlara açıq qalan adamlardandır.
Müasir cəmiyyətin ən böyük ehtiyaclarından biri də məhz belə insanlardır. Çünki texnologiya inkişaf etdikcə bəzən insanlıq hissi geridə qalır. İnsanlar daha çox qazanmağa çalışır, amma bir-birini daha az eşidir. Belə bir zamanda başqasının dərdinə biganə qalmamaq böyük keyfiyyətdir. Bəhruz Babakişiyevin həyat hekayəsi böyük siyasi hadisələrin, böyük sərvətlərin hekayəsi deyil. Bu, zəhmətlə yaşayan, insanlara əl tutmağa çalışan bir Azərbaycan adamının hekayəsidir.
Və bəzən məhz belə hekayələr daha uzun yaşayır. Çünki cəmiyyətin əsl dayaqları çox vaxt səssiz yaşayan adamlardır. Onlar gurultulu həyat sürmürlər. Onlar sadəcə insan qalmağı bacarırlar.
Azerinform.az