
Cəmiyyətin informasiya ilə nəfəs aldığı bir dövrdə yaşayırıq. Sosial şəbəkələrin və müxtəlif xəbər platformalarının sürətli inkişafı həm məlumat əldə etmə imkanlarını genişləndirib, həm də təəssüf ki, yoxlanılmamış, qərəzli və ya məqsədli şəkildə yayılan informasiyaların sayını artırıb. Belə bir şəraitdə ayrı-ayrı şəxslərə qarşı aparılan qarayaxma kampaniyaları, xüsusilə də dövlət qulluqçularını hədəfə alan əsassız iddialar həm hüquqi, həm də mənəvi baxımdan ciddi narahatlıq doğurur.
Son günlər Cəlilabad Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının birinci müavini Qalib Xudaverdiyev haqqında bəzi saytlar və sosial şəbəkə istifadəçiləri tərəfindən səsləndirilən ittihamlar da məhz bu qəbildəndir. Bu iddiaların əksəriyyəti konkret faktlara, sübutlara əsaslanmadan, yalnız “deyilənə görə”, “iddia olunur ki” kimi qeyri-müəyyən və məsuliyyətsiz ifadələrlə təqdim olunur. Belə yanaşma isə nə jurnalist etikası ilə uzlaşır, nə də hüquqi baxımdan qəbulolunandır.
İlk növbədə qeyd etmək lazımdır ki, hər hansı bir şəxsin, xüsusilə də dövlət məmurunun fəaliyyəti ilə bağlı ittiham irəli sürülərkən konkret faktlar, sənədlər və etibarlı mənbələr əsas götürülməlidir. Əks halda, bu, artıq tənqid yox, açıq şəkildə böhtan və şər kampaniyası kimi qiymətləndirilir. Azərbaycan qanunvericiliyinə əsasən də şərəf və ləyaqətin alçaldılması, böhtan atılması hüquqi məsuliyyət yaradır və bu kimi hallara qarşı mübarizə aparılması dövlətin və cəmiyyətin ortaq marağındadır.
Qalib Xudaverdiyev uzun illər dövlət idarəçiliyində fəaliyyət göstərən, müəyyən idarəçilik təcrübəsi olan bir şəxsdir. Onun fəaliyyəti ilə bağlı qiymət verərkən fərdi yanaşmalar və emosional ittihamlar deyil, real nəticələr, görülən işlər və rəsmi göstəricilər əsas götürülməlidir. Dövlət idarəçiliyində çalışan hər bir şəxsin fəaliyyəti daim ictimai diqqət mərkəzində olur və bu, normaldır. Lakin bu diqqət obyektiv və ədalətli olmalıdır.
Təəssüf ki, bəzi hallarda sosial şəbəkələrdə “trend yaratmaq”, “diqqət çəkmək” və ya şəxsi maraqları təmin etmək naminə insanlar konkret sübut olmadan müxtəlif iddialar irəli sürürlər. Bu isə informasiya mühitini zəhərləyir, cəmiyyətdə çaşqınlıq yaradır və real problemlərin müzakirəsini kölgədə qoyur. Ən təhlükəlisi isə odur ki, belə əsassız məlumatlar sürətlə yayılır və bir müddət sonra həqiqət kimi qəbul olunmağa başlayır.
Burada jurnalistikanın rolu xüsusi olaraq vurğulanmalıdır. Əsl peşəkar jurnalist ilk növbədə obyektivliyə, dəqiqliyə və məsuliyyətə sadiq olmalıdır. Jurnalistin əsas vəzifəsi sensasiya yaratmaq deyil, həqiqəti üzə çıxarmaqdır. Bunun üçün isə o, məlumatı bir neçə mənbədən yoxlamalı, qarşı tərəfin mövqeyini öyrənməli və yalnız təsdiqlənmiş faktlara əsaslanmalıdır. Jurnalist etikası tələb edir ki, heç bir şəxs sübuta yetirilməmiş ittihamlarla cəmiyyət qarşısında günahkar kimi təqdim olunmasın.
Qalib Xudaverdiyevə qarşı səsləndirilən iddialara gəldikdə isə, bu ittihamların böyük əksəriyyətinin konkret sübutlara əsaslanmadığı açıq şəkildə görünür. Bu isə onu deməyə əsas verir ki, burada məqsəd həqiqəti üzə çıxarmaq yox, müəyyən imic formalaşdırmaq, ictimai rəyi manipulyasiya etməkdir. Belə hallarda cəmiyyət daha diqqətli olmalı, hər yayılan məlumata kor-koranə inanmaq əvəzinə onun mənbəyini və doğruluğunu araşdırmalıdır.
Unutmaq olmaz ki, hər bir insanın, o cümlədən dövlət məmurunun da şərəf və ləyaqəti qorunmalıdır. Əgər kiminsə fəaliyyəti ilə bağlı ciddi ittihamlar varsa, bu, hüquqi müstəvidə araşdırılmalı, müvafiq qurumlar tərəfindən qiymətləndirilməlidir. Sosial şəbəkələrdə və ya qeyri-peşəkar platformalarda aparılan “ittiham kampaniyaları” isə nə ədaləti təmin edir, nə də cəmiyyətə fayda verir.
Böhtan və şər kampaniyaları ilə məşğul olan şəxslər anlamalıdırlar ki, bu cür fəaliyyət uzunmüddətli perspektivdə heç kimə xeyir gətirmir. Əksinə, bu, onların öz reputasiyasına ciddi zərbə vurur və hüquqi məsuliyyətlə nəticələnə bilər. “Gec-tez gördüyünüz əməllərin acı bəhrəsini dadacaqsınız” ifadəsi burada sadəcə emosional reaksiya deyil, reallığın ifadəsidir. Çünki qanun qarşısında hər kəs bərabərdir və əsassız ittihamlar cəzasız qalmır.
Nəticə etibarilə, Qalib Xudaverdiyevə qarşı aparılan əsassız kampaniyalar nə hüquqi, nə də etik baxımdan qəbul edilə bilər. Cəmiyyət olaraq bizim borcumuz həqiqəti qorumaq, ədalətli olmaq və informasiya mühitində məsuliyyətli davranmaqdır. Jurnalistlər isə bu prosesdə ön cəbhədə dayanmalı, peşəkar prinsiplərə sadiq qalaraq cəmiyyətə doğru və obyektiv məlumat təqdim etməlidirlər.
Yalnız bu halda sağlam informasiya mühiti formalaşa bilər və əsassız ittihamların qarşısı effektiv şəkildə alınar.