Naxçıvana qarşı dron hücumu regionda sabitliyə qarşı təhlükəli təxribatdır

Son günlər İran İslam Respublikası ərazisindən Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsi olan Naxçıvan Muxtar Respublikasına qarşı həyata keçirilən dron hücumları regionda onsuz da həssas olan təhlükəsizlik mühitinə ciddi zərbə vurmuşdur. Bu hadisə sadəcə lokal hərbi insident kimi qiymətləndirilə bilməz. Baş verənlər suveren dövlətin sərhədlərinə qarşı yönəlmiş açıq təxribat, beynəlxalq hüququn fundamental prinsiplərinə qarşı hörmətsizlik və regionda gərginliyi artıran təhlükəli addım kimi dəyərləndirilməlidir.

Dövlətlərin ərazi bütövlüyünə və suverenliyinə hörmət beynəlxalq münasibətlərin əsas sütunlarından biridir. Bu baxımdan Naxçıvan istiqamətində dron zərbələrinin endirilməsi beynəlxalq hüquq normalarına zidd olmaqla yanaşı, regionda formalaşmaqda olan sabitlik üçün də ciddi risk yaradır. Belə bir addım yalnız Azərbaycan-İran münasibətlərinə deyil, bütövlükdə Cənubi Qafqazın təhlükəsizlik balansına təsir edə biləcək potensiala malikdir.

İranın bu cür addımı uzun illərdir region siyasətində müşahidə olunan ziddiyyətli yanaşmaların davamı kimi də qiymətləndirilə bilər. Azərbaycan dövləti hər zaman qonşuluq münasibətlərinə sadiq qalmış, öz ərazisindən heç bir ölkəyə qarşı təhlükə yaranmasına imkan verməmişdir. Rəsmi Bakı regionda sabitliyin və əməkdaşlığın tərəfdarı kimi çıxış etmiş, münasibətlərin qarşılıqlı hörmət və dialoq əsasında inkişaf etməsinə üstünlük vermişdir.

Xüsusilə vurğulanmalıdır ki, Azərbaycan çətin məqamlarda belə humanist və diplomatik davranış nümayiş etdirmişdir. İran rəhbərliyinin nümayəndələrinin vəfatı zamanı Azərbaycan rəhbərliyinin göstərdiyi dövlət etikası, başsağlığı mesajları və həmrəylik jestləri buna nümunədir. Belə bir fonda Naxçıvan istiqamətində dron hücumu kimi addımların baş verməsi təbii olaraq ciddi suallar doğurur və qarşılıqlı etimad mühitinə mənfi təsir göstərir.

Mülki infrastrukturu və dinc əhalinin istifadə etdiyi obyektləri hədəfə almaq isə xüsusilə təhlükəli və qəbuledilməzdir. Beynəlxalq hüquqa görə mülki obyektlərin hədəf seçilməsi müharibə qanunlarına zidd sayılır. Bu cür hərəkətlər yalnız hərbi təxribat deyil, eyni zamanda regionda qorxu və qeyri-sabitlik yaratmağa yönəlmiş addım kimi qiymətləndirilə bilər.

Digər tərəfdən, İran daxilində yaşayan milyonlarla azərbaycanlının vəziyyəti də uzun illərdir müzakirə mövzusudur. İran əhalisinin böyük hissəsini təşkil edən Azərbaycan türkləri ana dilində təhsil, mədəni inkişaf və digər fundamental hüquqlar baxımından müxtəlif məhdudiyyətlərlə üzləşirlər. Bu isə regionda yaşayan soydaşlarımız arasında haqlı narahatlıq yaradan məsələlərdən biridir.

Eyni zamanda bölgədə ekoloji və sosial problemlər də diqqət tələb edən məsələlərdəndir. Xüsusilə Urmiya gölünün quruması kimi ciddi ekoloji böhran region əhalisinin həyatına birbaşa təsir göstərir. Bu kimi problemlərin həlli İran rəhbərliyinin əsas diqqət yetirməli olduğu məsələlərdən biri olmalıdır.

Tarix göstərir ki, güc nümayişi və təzyiq siyasəti uzunmüddətli nəticələr vermir. Davamlı sabitlik yalnız qarşılıqlı hörmət, dialoq və beynəlxalq hüquqa sadiqlik əsasında təmin edilə bilər. Cənubi Qafqaz regionu əməkdaşlıq, iqtisadi inteqrasiya və qarşılıqlı faydalı layihələr üçün geniş potensiala malikdir. Bu potensialın reallaşması isə yalnız sabit və etibarlı təhlükəsizlik mühitində mümkündür.

Azərbaycan dövləti öz suverenliyini və ərazi bütövlüyünü qorumaq üçün kifayət qədər gücə və siyasi iradəyə malikdir. Eyni zamanda ölkə rəhbərliyi regionda sülhün və sabitliyin qorunmasının tərəfdarı olaraq qalır. Lakin bu sülhsevər mövqe heç vaxt Azərbaycanın təhlükəsizliyinə qarşı yönəlmiş təxribatlara göz yumulacağı anlamına gəlmir.

Rəsmi Tehran baş vermiş hadisəyə aydınlıq gətirməli, beynəlxalq ictimaiyyət qarşısında məsuliyyətli mövqe nümayiş etdirməli və belə halların təkrarlanmaması üçün konkret addımlar atmalıdır. Qonşuluq münasibətlərinin gələcəyi yalnız qarşılıqlı hörmət və etimad prinsiplərinə əsaslanmalıdır.

Naxçıvan istiqamətində baş vermiş dron hücumu bir daha göstərir ki, regionda sabitlik kövrəkdir və məsuliyyətsiz addımlar vəziyyəti sürətlə gərginləşdirə bilər. Buna görə də bütün tərəflər daha düşünülmüş siyasət yürütməli, qarşıdurma deyil, əməkdaşlıq yolunu seçməlidirlər. Azərbaycanın qəti mövqeyi isə dəyişməzdir: ölkəmiz həm sülhün tərəfdarıdır, həm də öz sərhədlərinin və vətəndaşlarının təhlükəsizliyini qorumaq üçün bütün zəruri addımları atmaq hüququna malikdir.