Bitki Mühafizə və Texniki Bitkilər Elmi-Tədqiqat İnstitutu tərəfindən tələbələr üçün maarifləndirici təlim təşkil olunub - FOTOLAR

Bitki Mühafizə və Texniki Bitkilər Elmi-Tədqiqat İnstitutunda istehsalat təcrübəsi keçən tələbələr üçün genişmiqyaslı maarifləndirici təlim proqramı təşkil edilib. İnstitutun direktoru, professor İbrahim Cəfərovun təşəbbüsü ilə keçirilən bu təlim aqrar sahədə təhsil alan gənclərin nəzəri biliklərinin praktik müstəvidə möhkəmləndirilməsi, onların müasir elmi yanaşmalarla yaxından tanış edilməsi və gələcək peşə fəaliyyətlərinə sistemli hazırlıq baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyıb.

Təlimdə Gəncə Dövlət Universitetinin “Ekologiya” və “Ekologiya mühəndisliyi” ixtisasları üzrə, həmçinin Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetinin “Bitki mühafizəsi” və “Torpaqşünaslıq və aqrokimya” ixtisasları üzrə təhsil alan tələbələri iştirak ediblər. Bununla yanaşı, Gəncə Dövlət Universitetinin Ekologiya və Təbiəti Mühafizə kafedrasının professor-müəllim heyəti də tədbirə qatılaraq elmi müzakirələrdə fəal iştirak edib.

Elmi-praktiki istiqamətdə əhəmiyyətli təşəbbüs

“Bitki xəstəliklərinin müqayisəli təhlili” mövzusunda təşkil olunan təlim müasir fitopatologiya elminin aktual məsələlərini əhatə edib. Professor İbrahim Cəfərov giriş nitqində aqrar sahədə dayanıqlı inkişafın təmin olunmasında bitki mühafizəsinin rolunu xüsusi vurğulayıb. O bildirib ki, kənd təsərrüfatı məhsuldarlığının artırılması, ərzaq təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsi və ixrac potensialının genişləndirilməsi üçün ilk növbədə xəstəliklərin vaxtında və düzgün diaqnostikası, onların bioloji xüsusiyyətlərinin dərindən öyrənilməsi vacibdir.

Təlim çərçivəsində kənd təsərrüfatı bitkilərində rast gəlinən əsas xəstəliklərin patogenezi, yəni xəstəliklərin yaranma və inkişaf mexanizmi ətraflı şəkildə izah olunub. Xəstəlik törədicilərinin – göbələk, bakteriya, virus və digər patogenlərin bioloji xüsusiyyətləri, onların bitki orqanizmi ilə qarşılıqlı təsir mexanizmləri, infeksiya mənbələri və yayılma yolları konkret nümunələr əsasında təqdim edilib.

Patogenez və simptomatikanın sistemli izahı

Təlim zamanı bitkilərdə müşahidə olunan simptomatik əlamətlərin düzgün qiymətləndirilməsi məsələsinə xüsusi diqqət yetirilib. Qeyd olunub ki, yarpaq ləkələnmələri, solma, nekroz, çürümə, deformasiya və digər vizual əlamətlər müxtəlif xəstəliklərdə oxşar görünə bilər. Bu səbəbdən yalnız zahiri əlamətlərə əsaslanaraq qərar vermək bəzən yanlış nəticələrə gətirib çıxara bilər.

Müqayisəli təhlil metodu vasitəsilə tələbələrə müxtəlif xəstəliklərin oxşar və fərqli cəhətləri sistemli şəkildə izah olunub. Məsələn, göbələk mənşəli xəstəliklərlə bakterial xəstəliklərin simptomları arasındakı fərqlər, virus xəstəliklərinin spesifik əlamətləri və onların digər patogenlərdən fərqləndirilməsi üsulları geniş şəkildə şərh edilib.

Laborator analizlərin rolu da xüsusi qeyd olunub. Patogenin identifikasiyası üçün mikroskopik müayinələrin, qida mühitlərində yetişdirmə üsullarının, eləcə də müasir diaqnostik metodların əhəmiyyəti tələbələrə praktiki nümunələrlə çatdırılıb.

Bitki mühafizəsinin elmi əsasları

Təlim proqramında bitki mühafizəsinin elmi əsasları geniş şəkildə açıqlanıb. Bitkilərin ümumi patologiyası, xəstəliklərin təsnifatı, epifitotiya anlayışı və xəstəliklərin yayılmasına təsir edən ekoloji amillər barədə ətraflı məlumat verilib.

Professor İbrahim Cəfərov çıxışında qeyd edib ki, iqlim dəyişiklikləri, aqrotexniki qaydalara düzgün əməl olunmaması, torpağın münbitliyinin azalması və monokultura şəraitində uzunmüddətli əkinlər xəstəliklərin yayılma riskini artıran əsas amillərdəndir. Bu baxımdan, fitosanitar vəziyyətin daimi monitorinqi və qabaqlayıcı tədbirlərin görülməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Sahə və laborator müşahidələrin əhəmiyyəti

Təlim çərçivəsində tələbələrə sahə şəraitində müşahidələrin aparılması, nümunələrin düzgün götürülməsi və laboratoriyaya çatdırılması qaydaları izah olunub. Bildirilib ki, diaqnostikanın dəqiqliyi birbaşa olaraq ilkin müşahidələrin düzgün aparılmasından asılıdır.

Sahə müayinələri zamanı bitkinin inkişaf mərhələsi, torpaq-iqlim şəraiti, əvvəlki əkin tarixi, tətbiq olunan gübrə və pestisidlər barədə məlumatların toplanması vacibdir. Bu məlumatlar xəstəliyin səbəblərinin müəyyənləşdirilməsində mühüm rol oynayır.

Laborator mərhələdə isə patogenin təcrid edilməsi, identifikasiyası və onun bioloji xüsusiyyətlərinin öyrənilməsi həyata keçirilir. Tələbələrə müasir laborator avadanlıqların iş prinsipi, təhlükəsizlik qaydaları və analiz nəticələrinin şərhi barədə də məlumat verilib.

İnteqrir mübarizə tədbirləri

Təlimdə xəstəliklərlə mübarizədə inteqrir yanaşmanın üstünlükləri geniş müzakirə olunub. Qeyd edilib ki, yalnız kimyəvi mübarizə vasitələrinə üstünlük vermək uzunmüddətli perspektivdə həm ekoloji, həm də iqtisadi baxımdan səmərəli deyil.

İnteqrir mübarizə sistemi aqrotexniki, bioloji və kimyəvi tədbirlərin kompleks şəkildə tətbiqini nəzərdə tutur. Sağlam toxum materialının seçilməsi, növbəli əkin sisteminin tətbiqi, davamlı sortların istifadəsi, torpaq münbitliyinin qorunması və bioloji preparatların tətbiqi xəstəliklərin qarşısının alınmasında mühüm rol oynayır.

Kimyəvi vasitələr isə yalnız zəruri hallarda və elmi əsaslandırılmış dozalarla tətbiq edilməlidir. Bu yanaşma həm məhsuldarlığın qorunmasına, həm də ətraf mühitin mühafizəsinə xidmət edir.

Elmi müzakirələr və fikir mübadiləsi

Təlimin sonunda mövzu ətrafında geniş fikir mübadiləsi aparılıb. Tələbələr onları maraqlandıran suallarla çıxış edərək konkret xəstəlik nümunələri, real təsərrüfat şəraitində rast gəlinən problemlər və onların həlli yolları barədə müzakirələr aparıblar.

Professor-müəllim heyəti tərəfindən səsləndirilən suallar və irəli sürülən təkliflər tədbirin elmi səviyyəsini daha da yüksəldib. Qeyd olunub ki, bu cür təlimlər ali təhsil müəssisələri ilə elmi-tədqiqat institutları arasında əməkdaşlığın möhkəmlənməsinə, elmi biliklərin praktikaya inteqrasiyasına və gələcək mütəxəssislərin peşəkar formalaşmasına mühüm töhfə verir.

Gələcək perspektivlər

Tədbirin yekununda vurğulanıb ki, aqrar sahədə ixtisaslaşan gənclərin müasir elmi biliklərə yiyələnməsi ölkənin kənd təsərrüfatının davamlı inkişafı üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Bitki xəstəliklərinin düzgün diaqnostikası və səmərəli idarə olunması məhsuldarlığın artırılması, keyfiyyətli məhsul istehsalı və ixrac imkanlarının genişlənməsi baxımından mühüm rol oynayır.

Belə maarifləndirici təşəbbüslərin davamlı xarakter alması, tələbələrin elmi-tədqiqat proseslərinə daha fəal cəlb olunması və innovativ yanaşmaların tətbiqi aqrar sahədə kadr potensialının gücləndirilməsinə xidmət edəcək.

Təlim iştirakçıları təşkilatçılara təşəkkür edərək əldə etdikləri bilik və təcrübənin onların gələcək elmi-praktiki fəaliyyətində mühüm rol oynayacağını bildiriblər.